Avrupa’da çocuklarda diyabet (özellikle Tip 1) son yıllarda belirgin şekilde artıyor. Bu artış uzun vadeli bir trend ve birçok ülke/bölge için doğrulanmış durumda. İşte detaylar..
Avrupa ülkelerinde diyabete yakalanan çocuk sayısı hızla artıyor. Örneğin, Fransa’da “Tip 1” denilen diyabetli çocuk sayısı son 15 yılda 2 katına çıktı.
Genellikle teşhisin geç olması tedaviyi de güçleştiriyor.
Doktorlar bu durumu “Çocuklarda diyabet olmaz” önyargısına bağlıyor. Teşhis konulduğunda çoğu kez iş işten geçmiş oluyor.
Oysa diyabeti anlamak zor değil: Çok sık idrar ihtiyacı, sürekli susuzluk duygusu, kilo kaybı ve yorgunluk…
"Tip 1 Diyabet” hastalarının yüzde 90’ının ailelerinde daha önce böyle bir vaka yaşanmadı. O nedenle teşhisi kolay olmuyor.
En iyi çözüm 2-6 yaş arasındaki çocuklara yılda en az bir kez kan testi yaptırmak.
Tip 1 Diyabet hakkında bilgiler:
Tip 1 diyabet otoimmün bir hastalık; pankreasın insülin üreten hücreleri yok ediliyor. Yaşam tarzı veya obeziteyle doğrudan ilişkili değil.
Avrupa’da 0-14 yaş grubunda insidans (yeni vaka oranı) son ~30 yılda yaklaşık ikiye katlandı: 1994-2003 döneminde ~11/100.000 kişiyıldan, 2013-2022 döneminde ~21/100.000’e çıktı. Bu, 75 çalışmayı kapsayan büyük bir meta-analizin sonucu.
Avrupa, dünya genelinde çocukluk çağı Tip 1 diyabetinde en yüksek oranlara sahip bölge. Finlandiya açık ara lider (~56-70/100.000 civarı), onu İrlanda, İsveç, Norveç, İtalya, İspanya gibi ülkeler takip ediyor. Doğu ve bazı Güney Avrupa ülkelerinde (Romanya, Türkiye, Belarus vb.) oranlar daha düşük (10-12 civarı).
IDF (Uluslararası Diyabet Federasyonu) 2024/2025 verilerine göre Avrupa’da 0-19 yaş grubunda yaklaşık 410.000 Tip 1 diyabetli çocuk ve genç var.
Bazı ülkelerde (Almanya’nın bazı bölgelerinde, Finlandiya’da son dönemde, İngiltere ve İspanya’da) artış yavaşladı veya plato yaptı. COVID-19 döneminde birçok ülkede geçici bir zirve görüldü, sonra kısmen geriledi.
Tip 1’deki uzun vadeli artışın kesin nedeni bilinmiyor. Genetik yatkınlık + çevresel faktörler (virüsler, hijyen hipotezi, D vitamini/güneş ışığı eksikliği, erken yaşam faktörleri vb.) üzerinde duruluyor. Kuzey ülkelerinde yüksek olmasının olası nedenlerinden biri daha az güneş ışığına maruz kalma.




