Fitch Ratings yayınladığı son raporda petrol fiyatlarının kalıcı şekilde yükselmesi durumunda olacakları anlattı. İşte detaylar..
Fitch Ratings'in "dünya ekonomisini sarsan senaryosu", Mart 2026 Global Economic Outlook (GEO) raporunda yer alan kötü senaryo (adverse scenario) kısmına işaret ediyor. Bu, şu anki Orta Doğu'daki ABD-İsrail-İran savaşı nedeniyle petrol fiyatlarının kalıcı olarak yükselmesi durumunda gerçekleşebilecek en riskli tabloyu tarif ediyor.
Temel senaryo (base case):
Fitch, 2026 için küresel GSYİH büyümesini %2,6 olarak öngörüyor (2025'te %2,7 idi, hafif yavaşlama). Bu tahmin Aralık 2025'ten %0,2 puan yukarı revize edilmiş – yani dünya ekonomisi jeopolitik şoklara (İran savaşı, ABD tarifeleri) rağmen dayanıklı duruyor. AI yatırımları, ABD ve Çin'deki büyük mali açıklar, tüketim desteği gibi faktörler enerji fiyatı sıçramasını tamponluyor. Petrol fiyatı ortalama 70 USD/varil civarında kalırsa (Hürmüz Boğazı kısa süre kapalı kalıp sonra normale dönerse) büyüme stabil kalır.
Dünyayı sarsan kötü senaryo (adverse/shocking scenario):
Eğer petrol fiyatları 100 USD/varil seviyesine yükselir ve kalıcı kalırsa (yani savaş uzar, boğaz uzun süre kapanır, arz şoku derinleşir), Fitch bunu büyük bir küresel arz şoku (major global supply shock) olarak tanımlıyor. Etkileri şöyle:
Küresel GSYİH 4 çeyrek sonra %0,4 düşer (yani büyüme yerine daralma riski).
Avrupa ve ABD'de enflasyon 1,2-1,5 puan artar (enerji maliyetleri tüketimi ve üretimi vurur).
Bu, stagflasyon benzeri bir tablo yaratabilir: Büyüme yavaşlarken enflasyon yükselir, merkez bankaları faiz artırımı baskısı altında kalır.
Gelişen piyasalar (Türkiye dahil) daha sert etkilenir: Cari açık büyür, döviz kuru baskısı artar, akaryakıt zamları enflasyonu körükler.
Fitch bu senaryoyu "olası ama ana beklenti değil" diye niteliyor – raporun başlığı bile "World Growth to Continue at Steady Pace if Oil Price Shock Short-Lived" (Petrol şoku kısa sürerse büyüme stabil kalır). Yani sarsıcı senaryo, savaşın uzaması ve petrolün 100 USD üstünde kalması durumunda devreye giriyor. Şu anki petrol seviyeleri (Brent ~73-80 USD bandında dalgalanıyor) base case'e yakın, ama Hürmüz Boğazı riski hala canlı.
Türkiye'ye yansıması:
Bu kötü senaryo gerçekleşirse motorin/benzin fiyatları daha da tırmanır (zaten 71-73 TL bandında), enflasyon kalıcı yükselebilir, büyüme baskılanır. Fitch'in revizyonu olumlu olsa da, "enerji fiyatı riskleri devam ediyor" uyarısı Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için kritik.
