1915’teki Çanakkale savaşları sırasınde bir İngiliz birliği Gelibolu’nun sisleri arasında kayboldu.
Hikaye şöyle:
Tarih 2015 Ağustos. İngiliz ordusunun Nortfolk birliği insana nefes bile aldırmayan boğucu Gelibolu sıcağında bir tepeye doğru ilerledi. Yüzlerce askerden oluşan birlik bir sis tabakasını geçmeye çalıştı. Ama hiçbir zaman sisten çıkamadılar.
En tuhafı ne cesetleri bulunabildi, ne izleri… Türk yetkililer o birlikten hiçbir esir alınmadığını da açıkladılar. Buharlaşmışlar mıydı, yoksa Türk birlikleri mi katletmişti?
Bu, o dönemde Birinci Dünya Savaşı’nın en esrarengiz bölümlerinden biri olarak tarihe geçti. Olayı anlamak için Gelibolu savaşlarına el atmak gerekiyor. Denizcilik Bakanı Sir Winston Churchill, bir operasyonla Boğazlar’ı ele geçirmek istedi. Ancak çatışmalar bir katliama dönüştü.Askerler çürümeye başlamış cesetler arasında sineklerin istila ettiği siperlerde hayata tutunmaya çalışıyorlardı.
İşte bu şartlarda 12 Ağustos 1915’te çoğu gönüllülerden olan Norfolk birliğine cephede ilerlemesi talimatı verildi. Savaşan birliklere destek vereceklerdi. Hepsi de dinçti, cesurdu ama tecrübesizdi. Albay Sir Horace Beauchamp yönetimindeki Norfolk birliği 60 numaralı tepeye hücum etti.
Arazi geniş ve derin uçurumlarla dolu, kalın bitki örtüsüyle geçilmesi zor bir bölgeydi. İşte o noktada bölgenin ve tarihin sisleri arasında kaybolmuş bir olay yaşandı. Bir görgü tanığı olayı 50 yıl sonra anlattı:
“Son derece yoğun 8 bulut katmanı 60 numaralı tepenin üstüne çökmüştü. Rüzgar bile onları dağıtamıyordu. Norfolk birliği bu bulutlar arasında ilerlemeye başladı. Birden bulutlar göğe yükseldi. Ortalık aydınlanınca bölgede kimsenin olmadığı görüldü. Norfolk birliği kayıplara karışmıştı. Tepe bomboştu.”
Çanakkale savaşlarında İngiliz ordusuna komuta eden General Sir İan Hamilton raporunda bu olayı şöule özetledi: “Albay Beauchamp komutasındaki 250 kişilik birlik ilerlemeye devam etti ve düşman (Osmanlı) mevzilerine girdi. Yoğun bir ormana ulaştılar. Hiç biri geri dönmedi.”
Ateşkes imzalanınca İngilizler, Osmanlı heyetinden Norfolk birliğine ne olduğunu sordu. Osmanlılar’ın cevabı: “Böyle bir birlikle karşılaşmadık!”
Olayın aydınlanması için 1919 yılını beklemek gerekiyordu: O tarihte savaşta ölenlerin kimliklerini belirlemekle görevli bir İngiliz subayı, Kayaklı Dere bölgesinde İngiliz askerlerinin cesetlerinin gömülü olduğu bir toplu mezar buldu. Üniformalarının düğmelerinden bunun Norfolk birliğinin cesetleri olduğu sonucuna varıldı.
Toplu mezarın bulunduğu arazinin sahipleri, “Tarlamız ceset doluydu. Onları toplayıp uçuruma attık” dedi. Araştırmalara göre Beauchamp ve birliği Osmanlı keskin nişancılarının tuzağına düşmüşler ve son askere kadar hepsi öldürülmüştü. İngiliz birliği intihardan farksız bir operasyona kalkışmış, bedelini canlarıyla ödemişlerdi.
