ABD ile İran arasındaki yeni tur görüşmelerin en önemli maddelerinden birini Tahran rejiminin ABD tarafından dondurulmuş mal varlıkları oluşturacak. Dünyanın çeşitli ülkelerinde ABD’nin girişimiyle İran’ın 100 milyar Dolar’lık mal varlığı dondurulmuş durumda.
İran müzakerelere devam için bu mal varlığının serbest bırakılmasını şart koşuyor.
İran’ın mal varlıkları ilk kez Şah rejiminin yıkılmasından sonra 1979 Kasım’ında dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter tarafından donduruldu. Gerekçe: İran’ın ABD ekonomisi ve ulusal güvenliği için “Sıradışı ve olağanüstü” bir tehdit yaratmasıydı.
ABD hazine yetkililerine göre o tarihte dondurulan mal varlığı 6 milyar Dolar kadardı. Bunun büyük bölümü Federal Rezev Bankası hesaplarında bulunuyordu.
1981’de Cezayir’in arabuluculuğuyla Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’nde rehin tutulan 52 Amerikalı’nın serbest bırakılması karşılığı bu varlıkların büyük bölümü serbest bırakıldı.
2015’te ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın katılımıyla düzenlenen toplantıda İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varıldı. Bua göre yaptırımların kaldırılması karşılında İran nükleer programını sınırlandıracaktı. Bu sayede İran yurt dışındaki varlıklarının bir bölümüne daha kavuştu.
2018’de Trump ilk başkanlık döneminde bu anlaşmadan çekildi. Yaptırımlar geri geldi ve İran’ın varlıkları yeniden donduruldu.
2023’te Katar’ın arabuluculuğuyla ABD ve İran bir uzlaşmaya vardılar: İran’ın Güney Kore’de bulunan 6 milyar Dolar’ı serbest bırakılacakt. Gerçekten bırkıldı ve Katar bankalarına havale edildi.
Ancak ertesi yıl İran’ın İsrail’e drone’larl saldırması nedeniyle dönemin ABD Başkanı Joe Biden bir kez daha İran varliklarını dondurdu. Güney Kore’den gelen paralar Katar’daki bankalarda bloke edildi.
Peki, İran’ın yurt dışında blpke edilmiş varlıkları ne kadar? Kesin tutar bilinmemekle birlikte İranlı yetkililer 100 milyar Dolar’dan söz ediyorlar. Yani, İran’ın yıllık petrol ihracatı gelirinin üç katı!