Kediler aslında tam karanlıkta görmüyorlar ama en küçük bir ışık sızması onlara yol göstermeye yetiyor.
Çünkü gözleri ışığa duyarla “Fotoreseptör”lerle donatılmış durumda. Bu da onlara insanların bile algılayamayacakları düşüklükteki ışıkları farketmelerini sağlıyor. Ama madalyonun bir de arka yüzü var: Gece görüş özelliği gündüz renkleri ayırt etmelerini engelliyor.
Kediler karanlıkta (özellikle loş ışıkta) insanlardan çok daha iyi görür, ancak tamamen zifiri karanlıkta (hiç ışık yoksa) onlar da göremez. Bu, yaygın bir şehir efsanesidir. İşte bilimsel olarak nasıl çalıştığı:
Kedilerin Gece Görüşünü Sağlayan Yapılar
Kedilerin gözleri gece avcıları (nocturnal) olarak evrimleştiği için düşük ışık koşullarına mükemmel uyum sağlamıştır. Ana nedenler şunlardır:
Rod Hücreleri (Çubuk Hücreleri) Fazlalığı
Gözün arkasındaki retina tabakasında, düşük ışıkta görmeyi sağlayan rod hücreleri insanlardan 6-8 kat daha fazla bulunur. Bu hücreler hareket algılama ve loş ışıkta şekil görmede uzmandır. Renkleri algılayan koniler ise daha azdır, bu yüzden kediler renkleri bizden daha sınırlı görür (çoğunlukla mavi ve yeşil tonları).
Tapetum Lucidum (Işık Yansıtıcı Tabaka)
Retina'nın hemen arkasında ayna gibi çalışan özel bir katman vardır. Göze giren ışık retinadan geçtikten sonra bu tabakaya çarpar ve geri yansır. Böylece ışık ikinci kez rod hücrelerine çarpar ve algılanma şansı artar.
Bu yapı, kedilerin gözlerinin karanlıkta parlamasına (eyeshine) neden olur — özellikle fotoğraf flaşında veya araba farında yeşil/mavi parıltı görülür. Tapetum lucidum sayesinde kediler, insanlardan yaklaşık 6 kat daha az ışıkla aynı şeyi görebilir.
Genişleyebilen Göz Bebekleri (Pupiller)
Kedilerin göz bebekleri dikey yarık şeklindedir ve karanlıkta neredeyse daire şeklinde çok genişleyebilir. Bu sayede mevcut olan en ufak ışığı bile maksimum düzeyde içeri alır. Aydınlıkta ise hızla küçülür. İnsan göz bebekleri buna göre daha sınırlıdır.
Büyük Kornea ve Lens
Gözün ön kısmı daha büyük ve kavisli olduğu için daha fazla ışık toplar.
Özetle Karşılaştırma
Loş ışıkta (örneğin ay ışığı, sokak lambası yansıması veya çok az aydınlık oda): Kediler bizden çok daha net görür, hareketleri hemen fark eder.
Tam karanlıkta: Hiçbir canlı göremez, kediler de dahil. Ama pratikte evlerde veya dışarıda "karanlık" dediğimiz yerlerde genellikle yeterince az ışık olur.
Kedilerin görüş açısı da geniş (~200°), bu da çevrelerini daha iyi taramalarını sağlar.
Bu yetenekler kedilerin gece avlanmasını, fare gibi küçük avları kolayca bulmasını sağlar. Yavru kedilerde bu yapı tam gelişmemiş olabilir, bu yüzden onlar biraz daha kısıtlı görür.
