“Martian Moons eXploration” (Mars’ın aylarına keşif misyonu) adı verilen proje “Avrupa Bilimsel Araştırmalar Merkezi” işbirliğiyle yürütülüyor. Uzay aracı önümüzdeki aylarda fırlatılacak. Sefer yaklaşık 3 yıl sürecek.

Ayrıca Mars’ta insan yerleşimi için koşullar da araştırılacak.

Bakalım bulabilecek mi? Ya da neler bulacak?

Üste 12 fırlatma kulsi bulunacak. Bu da günde en az 30 uzay aracının fırlatılmasına imkan verecek. Site dünyanın en büyük fırlatma üssü olacak.

Elon Musk bir yandan da Teksas’taki karargahında Ay’a ve Mars’a gidecek uzay araçları inşa ediyor. Bu araçlar ona data merkezlerini uzaya taşıma imkanı da verecek.

Musk’ın kuracağı üs, ABD başkenti Washington’un kapladığı alanın 2,5 katına ulaşacak.

Bugüne kadar dünyanın sonuyla ilgili yığınls senaryo üretildi: Astroid akını, aşırı ısınma, evrenin çökmesi gibi… Ancak NASA araştırmacılarının yürüttüğü son araştırma bir soruya yanıt aradı: Daha ne kadar dünya yaşanabilir kalacak? Dünyamızın imhasına ne sebep olacak?

Araştırmaya göre, ne dev bir astroit, ne de bir kara delik sonumuzu getirecek. Asıl neden güneşin yavaş ama sürekli değişimi olacak.

Bir başka deyişle tehlikenin kaynağını ışık oluşturuyor. 1 milyar 8 milyon yıl sonra dünyamıza gelen güneş ışınları yoğunlaşacak, bu da atmosferin bileşimini değiştirecek, oksijen oranı çok aşağılara inecek.

Bugün atmosferdeki oksijen oranı yüzde 21 dolaylarında. Bu da canlıların nefes alıp-vermelerini sağlıyor. Ancak araştırmaya göre bu oran yavaş yavaş düşecek. Yüzeydeki ısının yükselmesi, karbon di oksit miktarını düşürecek, bu da bitkilerin foto sentezini engelleyecek.

Bu sentez aksayınca bitkilerin salgıladıkları oksijen azalacak. Sonuçta dünya canlılar için yaşanamaz duruma gelecek...

4 boyutlu evren fikrini ilk kez Albert Einstein 1915’ta yayınlanan “Genel Görecelilik” teorisinde ortaya attı. Bu 4 boyutu madde deforme ediyordu.

Böylece bir entelektüel maraton başladı. Diğer teorik fizikçiler “4’ün üstünde boyut olabilir mi?” teorik araştırmalarına başladılar. Onlara göre bu ek boyutları görmek imkansızdı ama matematik olarak kanıtlanabilirdi. Yine onlara göre evrenimizi bu görünmeyen boyutlar yönetiyordu. Hatta evrendeki güçleri bu boyutlar biraraya getiriyordu.

Sonuç: Evrenimizde 11 boyut vardı.. Kimi küçük, içine büzülmüş durumda. Kimisi büyük…

Bu teoriler bir işe yarayacak mı? Evreni kavramak isteyenler için, belki.

Yardımlarına Hollanda’dan bir şirket yetişti: Kan almada uzmanlaşan bir robot geliştirdi. Robot kimsenin yardımı olmadan kan alınacak damarı tespit ediyor, pansuman yapıyor ve kanı çekiyor.

“Vitestro” adlı şirketin “Aletta” adını verdiği robot, tek başına kan alma işleminin tüm süreçlerini yerine getirebiliyor. ABD Gıda ve Sağlık Örgütü, robotun Amerikan hastanelerinde kullanılmasını onayladı.

Bu onay Amerikan hastanelerini bir ölçüde rahatlattı. Çünkü yardımcı sağlık elemanı sıkıntısı çekiyorlar.

Robot şöyle çalışıyor: Önce hastanın kolunu doğru yerleştirmesini sağlıyor. Ardından kızıl ötesi ışınlar ve film kullanarak kan alınacak damarı tespit ediyor. Kola bez koyarak kan alma işlemine hazırlıyor. Sonra iğneyi uygun yere batırıp kanı alıyor. Ve nihayet pansuman yaparak kan akışını durduruyor.

Robotlar artık dünyanın en hızlı insanlarından daha süratli koşuyor.Pekin’de düzenlenen “İnsanımsı Robotlar Oyunları”nda “Tiangong Ultra adı verilen robot 100 metreyi 9 saniye 38 salisede koşarak bu dalda dünya rekorunun sahibi olan Usain Bolt’u geçti.

Usain Bolt bu rekoru 2009’da Berlin’deki atletizm şampiyonasında 9 saniye 58 salise ile kırmıştı.

Hemen hatırlatayım; yıldız aslında güneş demek.

Bildiğimiz evrendeki güneşlerin büyüklüğü bizim güneşimizin pek üstünde değil. Ancak Big Nang’ten milyonlarca yıl sonra bizim güneşimizin 100 bin, hatta milyon kat üstünde güneşler ortaya çıktı.

“James Webb” teleskopu nihayet onların izine ulaştı.

“Little Red Dots” denilen küçük kırmızı yıldızların 300 kadarı kızıl ötesi ışınlarla gözlendi. Bing Bang’ten 600 milyon yıl sonra doğmaya başladıkları görüldü. 1,5 milyar yıl sonra da yok oldular. Yaşadıkları sürece kırmızı ve mor ötesi ışınlar yaydıkları farkedildi.

Bunlar aslında bizim güneşimizin bir milyon katına ulaşabilen süper güneşlerdi. Bilim insanlarına göre, daha sonra ortaya çıkan daha küçük güneşler azot püskürtmeye devam ediyorlar.

Orion takım yıldızında yer alan kızıl “Betelgeuse”ten 2 milyar kez daha az parlak.

(Not: “Betelgeuse, kzıl bir süper dev yıldız. Dünyadan 642,5 ışık yıldızı uzakta bulunuyor. Çapı güneşten bin kat küçük ve giderek kararması nedeniyle patlamasının yakın olduğu düşünülüyor.)

Konuya dönelim. “S301” galaksimizin merkezindeki kara deliğin çevresinde saniyede 25 bin kilometre hızla tur atıyor. 1o yıla kadar onun sayesinde Einstein’ın kara deliklerle ilgili teorisini test etmeye imkan sağlanacağı umuluyor.

İlk kez 2023,llkbaharında gözlenen yıldız, kara deliğin çevresinde, dünya ile güneş arasındaki mesafenin 12 kat uzağında dolaşıyor ve turunu 8,7 yılda tamamlıyor.

Hızı bir uçağın maksimum süratinin 25 bin katı.

Ama sorun şu: Bu yaşam izlerini bulduklarını nasıl anlayacaklar? Dünya dışındaki yaşam nasıl bir şey? Varsa o canlılar neye benziyorlar? Neredeyse tarihin başlangıcından bu ya bir soru insanları büyülüyor: Galaksimizde başka canlılar var mı? Başka gezegenlerde bir gün insanımsı canlılar bulabilir miyiz?

Bugüne kadar diğer gezegenlerde yaşam arayışı bir kritere dayandırıldı: Bıraktıkları kimyasal izlere. Ancak şimdi İngiltere’deki Glasgow Üniversitesi başka bir kritere yoğunlaştı: Öte gezegenlerdeki moleküller.

Çünkü çok karmaşık atomların birleşmesiyle oluşan moleküller öte gezegenlerdeki kimyasal izler için bir ipucu verebilir. Araştırmacılara göre, Mars’taki “Metan”, Venüs’ün atmosferinde keşfedilen “Fosfin” ve “Dimetil” gibi gazlar canlılar tarafından üretilmiş olabilir.

Var sayalım ki öyle, nasıl bir canlıyla karşılaşacağımızı nasıl bileceğiz? İmkansız…

Bu bölgede genellikle en parlak, en mavi ve en yoğun yıldızlar görülebiliyor.Ancak “Hubble”ın yardımıyla ve renk filtreleme sistemiyle onların ardında daha sarı, daha az ışık yayan ve daha az yoğunlukta olan yıldızlar keşfedildi. Bunların çoğu yeni oluşmuştu.

Ancak bu genç yıldızlar da gazları aracılığıyla mavi bir ışık yayıyordu. O kadar çoklardı ki, saymak mümkün değildi. Bu da biz dünyalıların evrendeki yıldızları yanlış bir yöntemle saymaya çalıştığımız anlamına geliyordu.

LH-95 yaklaşık 150 ışık yılı boyuta sahip ve dünyadan160 bin ışık yılı uzaklıkta. Hiçbir zaman ulaşamayacağımız bir uzaklık. Hatta uzaklıktan da öte…

BMW’nin ABD’nin Güney Caroline eyaletindeki fabrikasının yöneticisi Ulrich Wieland, “Robotlar şimdilik insanlara göre biraz ağır ama hiç hata yapmıyorlar. Yavaşlık sorununu da yakında aşacağız” diyor.

Robotlar otomotiv sektöründe epeydir var. Ancak bugüne kadar tek kolla çalışıyor, bir şasiyi monte etmek ve ya aracın kapılarına etiket yapıştırmak gibi basit işleri yapıyorlardı Şimdi ise insanımsı ve yapay zeka destekli robotlarla sektörde “Otomasyon” için dev adımlar atılıyor.

Çünkü bu yeni nesil robotlar, tıpkı işçiler gibi fabrikada gidip geliyor ve üretim zincirindeki sorunları çözüyor. Üstelik sağlık sigortası, sendika, öğle yemeği paydosu gibi talepleri de yok!

Bu robotların hem iş gücü açığını kapatacağı, hem de verimliliği artıracağı savunuluyor.

Özetlersek çalışma hayatında bir “Devrim”in eli kulağında…

Fransa’da 300’den fazla basın kuruluşunu temsil eden APIG, Google’ın yapay zeka destekli arama özetlerinin haber sitelerine yönelen trafiği ve medya gelirlerini azalttığı gerekçesiyle Rekabet Kurumu’na şikayette bulundu.

Fransa’da 300’den fazla yerel ve ulusal basın kuruluşunu temsil eden APIG, Google’ın yapay zeka destekli arama özetlerinin haber sitelerine yönelen trafiği ve medya gelirlerini olumsuz etkilediği gerekçesiyle Rekabet Kurumu’na başvurdu.

APIG tarafından yapılan açıklamada, Google’ın arama sonuçlarında kullanıma sunduğu yapay zeka tarafından oluşturulan özetlerin, kullanıcıların haber sitelerine doğrudan erişme ihtiyacını azalttığı belirtildi. Kuruluş, bu sistemin basın kuruluşlarının internet trafiğinde düşüşe ve buna bağlı olarak dijital reklam gelirlerinde kayıplara yol açabileceğini savundu.

HABER SİTELERİNE TIKLAMALAR AZALIYOR

Google’ın yapay zeka destekli arama sistemi, kullanıcıların sorularına haber sitelerindeki içeriklerden yararlanarak doğrudan özet yanıtlar sunuyor. Bu durum, kullanıcıların arama sonuçlarında listelenen haber bağlantılarına tıklama oranlarının düşmesine neden olabiliyor.

APIG, yapay zeka özetlerinin haber kuruluşlarının arama sonuçlarındaki görünürlüğünü ve ürettikleri içerikten elde ettikleri ekonomik geliri tehdit ettiğini öne sürdü.

MEDYA SEKTÖRÜNDE YENİ GELİR TARTIŞMASI BAŞLADI

Yapay zeka destekli arama araçlarının yaygınlaşması, kullanıcıların internette bilgiye ulaşma alışkanlıklarını da değiştiriyor. Kullanıcılar, bir haber sitesine girerek içeriğin tamamını okumak yerine arama motorlarının hazırladığı özetlerle bilgiye ulaşabiliyor.

Basın kuruluşları açısından ise bu durum önemli bir gelir sorununu beraberinde getiriyor. Haber içerikleri arama motorlarının yapay zeka sistemlerinde kullanılırken, kullanıcıların içeriğin üretildiği internet sitelerini ziyaret etmemesi trafik ve reklam gelirlerini azaltabiliyor.

“ChatGPT” 4 yıl önce piyasaya girdi. “ChatGPT” bünyesinde 3 platform yer alıyor: “ChatGPT”, “Codex” ve “ChatGPT Work”.

“ChatGPT” en önemli rakip olarak Çinliler’i görüyor.

DW'de yer alan habere göre; Mesh ağları, iletişimi tek bir merkez ya da sağlayıcıya bağlı olmaktan çıkarıyor. İnternet kesildiğinde ya da engellendiğinde, küçük cihazlar birbirine bağlanarak mesajların alternatif yollar üzerinden iletilmesini sağlayabiliyor

Mesh ağı nedir ve nasıl çalışır?

Mesh (örgü) ağı, cihazların birbirine doğrudan bağlandığı, merkezi sunucu veya internet altyapısına ihtiyaç duymayan bir sistemdir. Burada kullanılan teknoloji LoRa (Long Range Radio – uzun menzilli radyo).

Sigara paketi büyüklüğünde, yaklaşık 20 eurodan başlayan ucuz telsiz modülleri (node’lar) kullanılır.

Bu cihazlar, lisanssız radyo frekansları üzerinden şifreli kısa veri paketleri gönderir (menzil birkaç kilometreye kadar çıkabilir).

Her cihaz mesajı bir sonraki cihaza aktarır (bayrak yarışı gibi). Bir cihaz bozulursa mesaj başka yoldan gider; ağ kendini onarır.

Merkez, sağlayıcı veya kapatılabilecek sunucu yoktur. Cihazlar pil veya küçük güneş paneliyle çalışır ve gizlenebilir.

En bilinen açık kaynaklı sistemler: Meshtastic ve MeshCore. İkisi de ücretsizdir. Mesajı sadece ileten cihazlar içeriği okuyamaz; uçtan uca şifreleme sayesinde üçüncü taraflar (polis veya devlet kurumları dahil) mesajı yakalayamaz.

Sansüre karşı neden etkili?

Hükümetler interneti kestiğinde veya sansür uyguladığında genellikle IP adreslerini, alan adlarını engeller, paketleri inceler (Deep Packet Inspection) veya sağlayıcıları zorlar. LoRa mesh’te ise:

Alan adı, IP adresi veya sağlayıcı yoktur.

Mesajlar radyo dalgaları olarak havada ilerler; güvenlik duvarlarından ve gözetim sistemlerinden geçmez.

Ukrayna’da savaş koşullarında (özellikle cephe yakınlarında) kullanıldığı ve çalıştığı belgelenmiştir. Dünya genelinde node haritaları da mevcuttur.

Sınırlamalar ve riskler

Mesaj boyutu çok sınırlıdır (yaklaşık 237 bayt – birkaç kelime).

Ağın güçlü çalışması için yeterli sayıda cihaz (node) gerekir; az cihaz olursa menzil kısıtlı kalır.

Şifreleme içeriği korur ama radyo sinyaliyle gönderenin konumu (üçgenleme yöntemiyle) tespit edilebilir.

Bazı ülkelerde (örneğin İran veya Rusya) izinsiz telsiz cihazı bulundurmak suç olabilir ve ağır cezalar doğurabilir.

Ani kriz anında altyapı kurmak zaman alır.

Haber, İran’daki 2026 protestoları sırasında yaşanan ağır internet kesintisini örnek göstererek, benzer durumların Rusya, Belarus, Myanmar ve Sudan’da da yaşandığını vurguluyor. Mesh ağları “mucize çözüm” değildir ama internet tamamen kesildiğinde veya sansür yoğun olduğunda alternatif bir iletişim kanalı sunabilir.

Hiçbir hastalığa ve kansere yakalanmamak koşuluyla… Bu yaş limiti 150 ile 190 yıl arasında bir yerlerde! Ölümsüz olamayacağımıza göre, ömrü uzatmanın yollarını aramak daha akılcı bir çözüm. Bunun için modern tıp bir çok seçenek öneriyor.

Bu uzun öür rekorunu kıranlar. Örneğin, İngiliz vatandaşı, 21 Ağustos 1909 doğumlu Ethel Caterham şu anda dünyanın en yaşlı kadını. Ancak insanlık tarihinin rekoru bir Fransız kadında: Jeanne Calment 122 yıl 184 gün yaşadı.

Erkeklerde ise rekor Japon Jiroemon Kimura’da: 116 yıl 54 gün bu dünyaya konuk oldu. Peki, limit ne? Rusya’daki Skolkovo Bilimler ve Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları insanın yaşayabileceği ömürün 150-190 yıl arasında olduğu sonucuna vardılar.

Hiç de fena sayılmaz. Peki ama o kadar uzun süre yaşamak ister misiniz? O da cevabı kişiye göre değişen bir soru…

Tıpkı mevsim değişikliklerinde hanımların, indirim sezonlarında da butiklerin gardroplarını ve koleksiyonlarını yenilemeleri gib, dünya teknoloji devi “Apple” da modellerini yenilemeye karar verdi.

Sonbaharda piyasaya sunulacak modellerin başında “MacBook Pro” gelecek. Bilgisayarın büyüklüğü 14 inç olacak.

“M6” modelinin bu yenilenmiş versiyonunu önümüzdeki yıl “M7” modeli izleyecek.

Keşfin Detayları:

Molekül: Erythrulose (C₄H₈O₄) — Dört karbonlu bir ketoz şekeri. Dünyada ahududu gibi meyvelerde doğal olarak bulunur ve bazı güneşsiz bronzlaşma kremlerinde kullanılır.

Yer: Samanyolu'nun merkezine yakın G+0.693-0.027 adlı dev gaz ve toz bulutu (Dünya'dan yaklaşık 26.700 ışık yılı uzaklıkta).

Nasıl Tespit Edildi? Yebes 40-m ve IRAM 30-m radyo teleskoplarıyla spektral çizgiler (12 farklı radyo emisyon hattı) yakalandı. Laboratuvar ölçümleriyle doğrulandı.

Bu, interstellar uzayda ilk gerçek şeker olarak kabul ediliyor. Daha önce glikolaldehit gibi şeker öncüleri bulunmuştu ama onlar kimyasal olarak tam şeker sayılmıyordu. Üç karbonlu basit şekerler (örneğin gliseraldehit) bu bulutta hiç tespit edilemedi; erythrulose onlardan en az 8 kat daha bol çıktı.

Neden Önemli?

Erythrulose, toz taneciklerinin buzlu yüzeylerinde iki karbonlu basit moleküllerden (glikolaldehit + etilen glikol) oluşabiliyor. Bu, karmaşık organik maddelerin gezegenler oluşmadan önce uzayda üretilebildiğini gösteriyor.

RNA'nın omurgasını oluşturan riboz gibi şekerlerin öncüsü olabilir. Erken Dünya'ya kuyrukluyıldızlar/asteroitlerle milyonlarca ton bu şekerin ulaştığı tahmin ediliyor (yaklaşık 0.5-50 milyon ton).

Yaşamın temel yapıtaşlarının (prebiyotik moleküller) uzayda oluşabildiğini destekliyor.

Keşif, 13 Temmuz 2026'da Nature Astronomy dergisinde yayımlandı

Bilim insanları ilk kez olarak “Olay ufku”nun izlerini.belirlediler. Bu iki kara deliğin çarpışması sayesinde mümkün olabildi. Bu çarpışma evren boyunca yolculuk eden yerçekimi dalgaları yarattı. Bilim insanları Albert Einstein’in öngörülerinin desteğiyle bu dalgalanmaları anlayabildi.

İki kara deliğin birleşmesi bir bardak suyu karıştıran kaşığa benziyor. Bu şekilde oluşan dalga evrenin tüm yönlerinde ışık hızıyla hareket edip yayılıyor.

Bu kaşık “Olay Ufku”na yeterince yakınsa bu da bilim insanlarına bu bölgedeki fiziği anlama imkanı veriyor.

Kaşığınız elinizde mi?

Fizikçiler bu cisimlerin yaklaşan her şeyi, hatta ışığı bile yutan “Olay ufku” olmadığını iddia ettiler. Bugüne kadar kara deliklerin en büyük özelliği olarak “Olay ufku” gösteriliyordu.

Daniel Jampolski ve Luciano Rezzolla adlı fizikçilere göre çok yoğun yıldızlar kendi içlerine çökünce kara dellik değil kara enerji yüklü bir evren yaratıyorlar.

Bu pencerenin dışardan bakıldığında kara delik gibi görüldüğü ama yapılarının çok farklı olduğu savunuldu.

Avustralyalı fizikçiler bilim dünyasının on yıllardır beklediği müjdeyi verdiler: Sadece atom altı parçacıklar değil, atomların kendileri de aynı anda bir çok yerde olabiliyorlar. Yani, atomlar da kuantum mekaniği yasalarına uygun olarak birbirlerine dolanabiliyor, iç içe geçebiliyorlar.

Bu, Albert Einstein’ın”Genel görelilik” teorisi ile “Kuantum mekaniği” teorisi arasında ilk yakınlaşma oluyor. Deneylere göre, birbirinden ayrı 2 atom üst üste bindiğinde birinin yerini değiştirirseniz, öbürü de hemen onun yanına gidiyor.

Uzmanlar “Evrenin böyle çalıştığını düşünmek delice bir şey. Ama gerçek bu” diyorlar.