ABD devlerinden “OpenAİ” bu rekabetten ürküp “Luna” modelinin tarifesini yüzde 80 düşürdü.

“Anthropic” ise en güçlü sistemine yakın ama fiyatı yarı yarıya ucuzlamış bir modeli piyasaya sürdü.

Buna karşılık gördüğü sıra dışı ilgi nedeniyle maliyetleri artan Çin yapay zekası “DeepSeek” tarifesini yükseltti. Yine de bu zamma rağmen fiyatı ABD devlerinin altında.

Yapay zeka vücuttaki bir tümörün nasıl gelişeceğini tespit edebilir mi? Bundan sonra, evet. İsviçre’de moleküler tıp alanında uzmanlardan oluşan bir ekip “VirTues” adını verdikleri yapay zekaya dayalı bir uygulama geliştirdiler. Program bir çok kanser türünün dokularını ve aralarındaki farkları belirleyebiliyor.

Amaç: Bir süre sonra hangi tümöre nasıl bir cevap verilebileceğini öğrenmek. Çünkü bir tümör sadece hücrelerden ibaret değil. Onu çevreleyen bağışıklık hücreleri, kan damarları ve dokuların da rolü var.

Aynı hücrelerden oluşan iki tümör aynı tedaviye farklı tepki gösterebiliyor. Çünkü çevrelerindeki diğer unsurlar değişik olabiliyor. Şimdi ilk uygulama bir sanal hastada denenecek. Tıp dünyası sonucu merak ve heyecanla bekliyor.

Yapay zekalar çok iyi birer “Hacker”, yani iletişim korsanı olmaya başladı. “OpenAi” yeni bir program test ediyordu. Amaç, “ChatGPT 4.6” uygulamasının bir korsan olup olmayacaklarını anlamaktı.

Bunu anlamak için “OpenAİ” uygulamaları kendi aralarında iletişime geçmeye başladılar. Bir uygulama diğerlerini aradı, o da diğerlerini. Bu iletişim farkında olmadan haftalarca sürdü. Hepsi de bağımsız hareket ediyordu. Platformlar sistemin içindeki interneti aşmayı başarmışlardı. Ve sıfır hatayla çalışmışlardı.

BBC Türkçe'de yer alan habere göre, Bu, bir organizmanın tüm genomunun üretken yapay zeka ile sıfırdan başarıyla tasarlandığı ilk örnek olarak nitelendiriliyor. Çalışma Science dergisinde yayımlandı (2026 Ağustos civarı). Araştırmacılar, ChatGPT benzeri büyük dil modellerinin genetik karşılığı olan “genom dil modelleri” (Evo 1 ve Evo 2) kullandı. Bu modeller, milyonlarca doğal genom (virüs, bakteri vb.) üzerinde eğitildi. Özellikle ΦX174 adlı, sadece E. coli bakterilerini enfekte eden basit bir bakteriyofaj (bakteri yiyen virüs) şablon alındı.

Nasıl yapıldı?

Model yaklaşık 700 bin potansiyel genom tasarladı.

Bunlardan en umut verici ~300’ü (veya 302) laboratuvarda kimyasal olarak sentezlendi.

Testlerde 16’sı canlı/işlevsel çıktı: Bakterileri enfekte edip çoğaldılar ve bazıları doğal virüslerden daha etkiliydi.

Bir karışımları, doğal ΦX174’e dirençli E. coli suşlarını bile yenebildi.

Bu virüsler sadece bakterileri hedefliyor; insanlara, hayvanlara veya bitkilere bulaşma riski yok. Araştırmacılar güvenlik için insan/hayvan/bitki enfekte eden virüs verilerini eğitimden çıkardı.

Neden önemli?

Antibiyotik direncine karşı faj terapisi (bakteriyofaj tedavisi) için yeni kapılar açabilir. Dirençli bakterilere özel, uyarlanabilir tedaviler tasarlanabilir.

Sentetik biyolojide “genom ölçeğinde” tasarımın mümkün olduğunu gösteriyor. Uzmanlar bunu “çok önemli bir bilimsel dönüm noktası” veya “tarihte ilk kez biyolojinin bilgisayar üzerinden tasarlanması” olarak tanımlıyor (örneğin Prof. Marc Güell, Patrick Cai).

Endişeler

Uzmanlar biyogüvenlik ve biyogüvenlik risklerine dikkat çekiyor. Aynı teknoloji kötü niyetle daha tehlikeli patojenler tasarlamak için kullanılabilir mi sorusu gündeme geldi. Johns Hopkins gibi kurumlar “acil” güvenlik soruları olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar ise basit, zararsız bakteriyofajlarla sınırlı kaldıklarını ve kontrollü laboratuvar ortamında çalıştıklarını vurguluyor.

Özetle: Bu, yapay zekanın biyolojide “yazma” yeteneğini gösteren somut bir adım. Potansiyel tıbbi faydaları büyük, ama regülasyon ve güvenlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Bakanlık yapay zekanın F-16 testini başarıyla geçtiğini duyurdu. Açıklamada teknolojik gelişmelere paralel olarak askeri stratejilerin de gözden geçirildiği belirtildi.

Yapay zeka daha önce de “X-62A Vista” savaş uçağını başarıyla kullanmıştı.

Detaylar

30 Haziran 2026 itibarıyla resmi verilere göre:

Yaklaşık 36.000 başvuru alındı.

16.000 kişi kayıt prosedürlerini tamamlayıp sisteme girdi.

760 çift “ciddi ilişki” aşamasında.

265 çift evlendi.

Uygulama, Japonya’nın düşük doğum oranlarıyla mücadele etmek için hayata geçirildi. Bir ankete göre evlenmek isteyenlerin yaklaşık %70’i aktif olarak partner aramıyordu. Bu yüzden belediye, yapay zeka ile uyumluluk (değerler, tercihler vb.) bazlı eşleştirme yapan bir sistem kurdu.Katılımcılar yasal olarak bekar olduklarını belgelemek, online görüşmeden geçmek ve diğer şartları sağlamak zorunda.

AI, yüksek uyumluluk skorlarına göre öneriler sunuyor; ilk buluşmalar sistem üzerinden ayarlanabiliyor.Kullanıcılardan biri (“Turtle” takma adıyla) 40 yaşını yaklaşırken “son şansı” olarak katıldığını, birkaç görüşme sonrası eşiyle tanışıp kısa sürede evlendiğini anlattı. Japonya’da 2025’te Japon vatandaşlarından doğan bebek sayısı 671.236 ile rekor düşük seviyeye geriledi (10. yıl üst üste düşüş). Ölümler ise bunun iki katından fazla. Bu tür girişimler, demografik krize yönelik devlet destekli çözümlerden biri olarak görülüyor.

Araştırmacılar olayı “Matrix, Terminator veya Uzay Yolculuğu filmleri gibi” diye yorumladı.

“OpenAİ” grubunda “ChatGPT”nin yaratıcısı, modellerinin bu deneyle güvenlik testinden geçtiklerini açıkladı.

“OpenAİ”den olayla ilgili şu duyuru yapıldı:

“Yapay zeka modeli bir bir güvenlik testi sırasında kontolden çıktı, kendi kendine bir hedef belirleyerek popüler bir internet sitesine siber saldırı düzenledi. Bu, benzeri görülmemiş bir siber olay. Çünkü yapay zeka kendi kendine internete bağlandı.”

İşten çıkarılanlar, kişisel bilgilerinin kullanıldığı gerekçesiyle mahkemeye koştu.

“Meta” iddiaları reddetti, “İşten çıkarılacakları ve çıkarılanları yapay zeka değil, eskiden olduğu gibi insan kaynakları bölümü belirliyor” dedi.

Ancak bu açıklama sosyal medya platformlarında ikna edici bulunmadı.

“Meta” ilkbaharda 8 bin kişiyi işten çıkardı. Bu, toplam çalışan sayısının yüzde 10’u demek.Ücretten yapacağı tasarrufu yatırıma yönlendirecek. Bu yıl 145 milyar Dolar yatırım yapmayı planlıyor.

Tilly Norwood adlı yapay zeka aktrist birkaç ayda Hollywood’u karıştırmayı başardı.

Şimdi uzun metraj bir filmde baş rolü oynayacak.

“Misaligned” adı verilen film “Tillyverse” dedikleri dijital bir dünyada geçecek. Geçmişi olmayan, sadece insanların deneylerinden yararlanan Tilly sonunda insan gibi olmaya başlayacak.

John Ratcliffe, “Yapay zekanın dijital nükleer bomba kapasitesine sahip olduğunu söylemek hiç de abartı olmaz” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanlarıyla bu konuyu tartıştıklarını anlatan John Ratcliffe, yönetimin bu soruna el koymaya karar verdiğini bildirdi. Zaten Trump ilk adımı attı: San Francisco’da kurulu ABD’nin en önemli yapay zeka şirketlerinden “Anthropic”in 2 güçlü uygulamasına erişimi yasakladı. Bu uygulamaların adları “Mytos 5” ve “Fable 5”. Uygulamaların yurt dışına ihracatına da ambargo koyuldu.

Bu yasağın geldiği gün “Anthropic”in en büyük rakibi “OpenAİ”, iki yeni uygulamasını açıkladı: “GPT 5-6”.

Ancak ABD hükümetinin bu programları sadece sınırlı sayıda müşteriye hizmet vermesini kabul etti.

İlk aşamada 4 yarı iletken fabrikası inşa edilecek. Bunun ikisini “Samsung Electronics”, diğer ikisini ise rakibi “SK Hynix” gerçekleştirecek.

İkinci proje ise 2025’e kadar ülkede yeni “Data” merkezleri kurulmasını öngöüyor. Bu yeni merkezlerle ülkenin toplam kapasitesi 10 jigavat seviyesine ulaşacak.

Karlı Moskova görüntülerine bir orkestra müziği eşlik ediyor. Panoda “Özel askeri operasyon sona erdi” yazılı. “Özel askeri operasyon”, Rusya’nın Ukrayna savaşı için kullandığı formül.

Panonun altında bir kadın asker kocasına sarılıyor. Ancak bu sahne gerçek değil. Yapay zekanın ürettiği ve İnstagram’da yayınlanan bir klip. Bir Rus blogcu gerçekleştirdi. Videoda kadın ve cephede kaybolan kocası görülüyor.

Cephede ölmüş Rus askerleriyle ilgili videolar geçen yıldan bu yana sosyal medyada çığ gibi artıyor.

BBC Türkçe'de yer alan habere göre, Kitabın kapağının içine kazınmış bazı yazılara göre sayfalarında, "insan bedeninin rahatsızlıklarına" yönelik gizli tedaviler saklıydı. O dönemde bu tür şifa yöntemleri şüphe çekebileceği, hatta cadılıkla suçlanmaya yol açabileceği için gizli tutuluyordu.

Borg Şifresi olarak bilinen 408 sayfalık el yazması büyük ölçüde anlaşılamaz durumdaydı. Metin, 34 farklı gizemli sembol, birkaç Roma harfi ve Arapça yazılmış bir ön sayfa kullanılarak şifrelenmişti. Şifreyi çözmeye yarayacak bilinen bir anahtar da yoktu. Yaşının etkisiyle bazı sayfalar zarar gördüğünden, metni çözmek daha da zor hale gelmişti.

Ancak araştırmacılar, yapay zekânın bir türü olan makine öğrenmesinin yardımıyla şifreyi çözmeyi başardı. Metnin içinde, dizanteriyi tedavi etmek için birkaç kadeh kaliteli kırmızı şarap içmek ya da bir hindistan cevizini hamur içinde fermente etmek gibi binlerce sıra dışı tedavi yöntemi bulundu.

İsveç'teki Stockholm Üniversitesi'nde hesaplamalı dilbilim profesörü olan ve şifreyi çözen ekipte yer alan Beáta Megyesi, "Bu, her sembolün, desenin ve kısmi çözümün bizi birilerinin sırlarına ve kaybolmuş tarihi bir dünyaya biraz daha yaklaştırdığı bir dedektiflik çalışması gibi" diyor.

Ona göre yapay zekânın desteğine rağmen şifre anahtarını bulmak son derece zahmetli bir süreçti.

Megyesi ve meslektaşları şimdi yapay zekânın gücünden yararlanarak tarihi şifreleri daha verimli çözmenin yollarını araştırıyor. Amaçları, bugüne kadar çözülememiş çok sayıda şifreli tarihi bilgiyi gün ışığına çıkarmak.

Bazı tahminlere göre dünya genelindeki arşiv ve kütüphanelerde bulunan materyallerin yaklaşık yüzde 1'i tamamen ya da kısmen şifreli durumda.

Bilinen en eski şifrelerden bazıları Antik Yunan ve Roma dönemlerine kadar uzanıyor.

Sahte ipuçları, ölü diller ve kötü el yazıları

Şifrelenmiş tarihi belgeler diplomatik istihbarat bilgilerini, gizli toplulukların ritüellerini, tıbbi bilgileri, aşk ilişkilerini veya insanların saklamak istediği gündelik ayrıntıları içeriyor. Bunlar, tarih anlatılarında şu anda eksik bilgiler arasında yer alıyor. Bazı vakalarda bu belgelerin çözülmesi, ünlü bir kişinin ya da tüm bir tarih döneminin yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.

Bunun yakın tarihli örneklerinden biri, uzun yıllar İngiltere'de hapsedilen İskoç Kraliçesi Mary tarafından yazıldığı ortaya çıkan şifreli mektuplar oldu. Bu mektuplar, Mary'nin tahtını geri almak için yürütülen komplolardaki rolünü ve oğlu, İskoçya Kralı VI. James ile daha sonra İngiltere Kralı I. James olacak isimle yaşadığı gergin ilişkiyi gözler önüne serdi. Tarihi şifreler bazen nispeten basit olabiliyor. Örneğin Borg Şifresi, her sembolün bir Roma harfiyle değiştirildiği basit bir yerine koyma yöntemi kullanıyordu.

Ancak bazı şifreleri çözmek çok daha zor. Kimi zaman şifrelenmemiş metnin hangi dilde yazıldığı bile bilinmiyor. Meraklı gözleri yanıltmak için anlamsız semboller de eklenebiliyor. Bazı hallerde ise aynı harfi temsil etmek için birden fazla işaret kullanılabiliyor. Bu durum, çok kısa bir metni çözmek için bile bolca deneme-yanılma çalışması gerektirebiliyor.

Fransa'nın Nancy kentindeki Ulusal Bilgisayar Bilimleri Araştırma Enstitüsü'nde (INRIA) kriptolog olan Cecile Pierrot ve meslektaşlarının, Kutsal Roma İmparatoru ve İspanya Kralı V. Charles'a (V. Karl ya da Şarlken olarak da biliniyor) ait 500 yıllık bir mektubun şifre anahtarını çözmesi altı ay sürdü. Üç sayfalık mektupta 120 farklı şifre sembolü kullanılmıştı.

Şifresi çözülen mektup, döneminin en güçlü isimlerinden biri olan V. Charles'ın bir suikast korkusuyla nasıl sarsıldığını ortaya koydu. Kral, Fransa Kralı I. François'nın hizmetindeki İtalyan paralı asker komutanının kendisini öldürmeye hazırlandığından korkuyordu. Şifre çözme çalışmaları başlamadan önce araştırmacıların el yazması metinleri dijital ortama aktarması gerekiyor. Kötü el yazıları ve solmuş mürekkepler bu işi daha da zorlaştırıyor. Pierrot, tanımadığı semboller içeren iki sayfalık bir mektubu yazıya geçirmek için genellikle bir gününü harcadığını söylüyor.

Yapay zeka sırları daha hızlı okumayı nasıl sağlıyor?

Ancak yapay zekâ bu süreci hızlandırmaya başladı. Norveç'teki Oslo Üniversitesi'nden Alman dili uzmanı Michelle Waldispühl ve meslektaşları, yakın zamanda Transkribus adlı çevrimiçi bir yapay zekâ platformunu kullanarak 1637 yılında soylu Sigismund Heusner von Wandersleben tarafından İsveç Baş Şansölyesi Axel Oxenstierna'ya yazılan gizli bir mektubu dijital ortama aktardı.

Mektup, milyonlarca insanın ölümüne ve Avrupa'nın büyük bölümünün yıkımına yol açan Otuz Yıl Savaşları'nın en yoğun döneminde kaleme alınmıştı. Bu araç, yüzyıllara yayılan farklı diller, yazı sistemleri ve el yazıları üzerinde eğitildi. Belgenin görüntüsü sisteme yüklendiğinde yapay zekâ önce metin bloklarını ve satırları belirliyor, ardından tüm metni karakter karakter tarayarak dijital bir metne dönüştürüyor. Bazı manuel düzeltmeler gerekse de sistem, Von Wandersleben'in mektubunda oldukça başarılı sonuç verdi. Bunun nedeni mektubun yalnızca kısmen şifreli olması ve noktalı sayılarla yazılmış şifrelerin düzenli bir şekilde yer almasıydı. Metnin diğer bölümleri ise 17. yüzyıl Almancasıyla açık biçimde yazılmıştı.

Ancak mevcut yapay zekâ sistemleri, uydurulmuş işaretler, astrolojik semboller veya alışılmadık biçimde yazılmış rakamlar gibi sıra dışı karakterler bulunan şifreli metinlerde zorlanıyor. Bu nedenle Megyesi, Waldispühl ve meslektaşları, uluslararası Descrypt projesi kapsamında tarihi el yazmalarını makine tarafından okunabilir hale getirecek yeni bir yapay zekâ aracı geliştiriyor. Megyesi, "Çok çeşitli yazı sistemleri, alfabeler ve sembol repertuvarları üzerinde eğitilmiş daha uyarlanabilir modeller geliştiriyoruz" diyor.

Bir gizli belge dijitalleştirildikten sonra dedektiflik çalışması başlıyor. Günümüzde kriptologlar, şifreyi belirlemek ve çözmek için özel olarak tasarlanmış, yapay zekâ olmayan yazılımlardan yararlanıyor. Basit şifreler, sembollerin kullanım sıklığını analiz ederek ve bunları bir dildeki harflerin kullanım sıklığıyla eşleştirerek çözülebiliyor. Örneğin İngilizce'de en sık kullanılan harf E iken, Z, Q ve X en seyrek kullanılan harfler arasında yer alıyor.

Ancak Von Wandersleben'in mektubunda E harfi sekiz farklı sembolle temsil edilmişti. Bu nedenle çözüm süreci, deneme-yanılma yöntemleri ile Waldispühl'ün eski Almanca bilgisi arasında gidip gelen uzun bir çalışmaya dönüştü. Waldispühl, "Bu süreç tamamen makine ile insan doğrulayıcı arasında gidip geliyordu. Belki bir gün yapay zekâ bunu tamamen kendi başına yapabilecek" diyor. Şifrenin ardında, Von Wandersleben'in İsveç'in Protestan müttefikleri içindeki bazı grupların oluşturduğu tehdit hakkında yaptığı uyarılar ortaya çıktı. Oxenstierna'ya gönderdiği mektupta, aralarında Saksonya Lordu Franz Heinrich'in de bulunduğu müttefikleri arasındaki bir komployu öğrenmesi üzerine geri çekilmek zorunda kaldığını anlatıyordu.

Çözülemeyen dosyalar yeniden açılıyor

Megyesi ve ekibi şimdi yapay zekânın transkripsiyon aşamasını tamamen atlayıp yalnızca sayfa fotoğraflarını analiz ederek gizli mesajları çözmesini sağlayacak yöntemler üzerinde çalışıyor. Yakın zamanda bu yaklaşımın, her harfin tek bir sembolle değiştirildiği basit şifrelerde işe yarayabileceğini gösterdiler. Araştırmacılar sistemi daha önce çözdükleri 105 sayfalık Copiale Şifresi üzerinde test etti. Bu metin, 18. yüzyılda faaliyet gösteren Alman gizli bir topluluğun ritüellerini, kurallarını ve ilkelerini anlatıyordu.

Yapay zekâ önce genel el yazılarıyla, ardından şifreden alınmış satır görüntüleri ve bunların çözülmüş Almanca karşılıklarıyla eğitildi. Sonuçta sistem, daha önce görmediği bölümleri doğru şekilde çözebildi. Bu tür sistemler özellikle metnin hangi dilde yazıldığının bilinmediği durumlarda faydalı olabilir. Megyesi, "Bu, nadir ve standart dışı yazı sistemleri için heyecan verici imkânlar sunuyor. Nihai hedefimiz transkripsiyon ve şifre çözümünü tek bir adımda birleştirmek" diyor. Waldispühl ve Descrypt projesindeki meslektaşları, yapay zekâyı eğitmek için kullanılabilecek bir veri tabanı oluşturmak amacıyla eski arşivlerde şifreli metinler arıyor.

Bu çalışma büyük önem taşıyor çünkü yapay zekânın şifre çözebilmesi için çok büyük miktarda veriye ihtiyaç duyuluyor. ChatGPT gibi yapay zekâ sohbet robotlarının temelini oluşturan büyük dil modelleri, kitaplardan, makalelerden ve internet sitelerinden alınan trilyonlarca kelime üzerinde eğitiliyor. Şifre çözme için benzer miktarda veri bulmak ise çok daha zor.

Araştırmacıların topladığı materyaller arasında, 1800'lerin sonları ile 1900'lerin başları arasında yazılmış 400 gizemli kartpostal da bulunuyor. Şimdiye kadar çözülen küçük bölümler, bunlardan bazılarının Almanca yazılmış aşk mektupları olduğunu gösteriyor. Megyesi'nin ekibi çalışmalarını kullanarak transkripsiyon ve şifre çözümünü tek adımda gerçekleştiren, sohbet robotu benzeri bir yapay zekâ aracı geliştirdi.

Sistem, şifre karakterleri ile temsil ettikleri metinler üzerinde eğitilmiş çözümleme algoritmalarını, farklı tarihi dönemlere ait metinlerle eğitilmiş büyük dil modelleriyle birleştiriyor. Ayrıca açıklamalı el yazıları üzerinde eğitilmiş görüntü tanıma algoritmaları da sisteme entegre ediliyor. Uzmanların yaptığı düzeltmeleri öğrenerek zamanla kendini geliştirebilecek. Amaç, araştırmacıların hatta sıradan insanların bile sisteme şifreli tarihi bir metin vererek içinde ne yazdığını öğrenebilmesi.

Araştırmacılar sistemi Borg Şifresi üzerinde test ettiklerinde, yapay zekâ sohbet robotunun 500 sembollük bir bölümü 29 dakikadan biraz fazla sürede çevirebildiğini gördüler. Sistem aynı zamanda İngilizce çeviri de sundu. Ayrıca çözüm sürecini belgeleyerek sonucun neden makul olduğunu açıkladı. Bu özellik, yapay zekânın hayal ürünü yorumlar üretmediğinden emin olmak açısından büyük önem taşıyor. Ekip yakın zamanda daha önce çözdükleri iki farklı şifre üzerinde de denemeler yaptı. Farklı dönemleri, dilleri, şifre türlerini ve karmaşıklık seviyelerini temsil eden bu metinler de kısa sürede çözüldü. Böylece sistemin çok çeşitli şifrelerle başa çıkabildiği görüldü. Megyesi, "Yapay zekâ özellikle ölçek, hız, örüntü keşfi ve farklı görevlerin birleştirilmesi konularında büyük avantaj sağlıyor" diyor.

Bu tür yapay zekâ araçları, bugüne kadar çözülememiş tarihi şifrelerin kırılmasında kritik rol oynayabilir. Ayrıca günümüzde kimsenin okuyamadığı alfabelerle yazılmış antik metinlerin anlaşılmasına da yardımcı olabilir. Örneğin Girit'te bulunan 4 bin yıllık Phaistos Diski hâlâ çözülebilmiş değil. Erken dönem Yunan dili olan Linear A da henüz okunamıyor.

"Beni heyecanlandıran şey yalnızca belirli bir tarihi bulmacayı çözme ihtimali değil, birçok farklı vakada araştırmacılara yardımcı olabilecek yöntemler geliştirme olasılığı" diyor Megyesi.

İsviçre’de araştırmacılar hiç görmeyenlerin beyinlerine yerleştirdikleri bir implant ile yüzleri, arabaları, evleri, sokakları farketmelerini sağladılar. Bunu yapay zeka yardımıyla başardılar.

Araştırmanın zifiri karanlıkta yaşayan görme engelliler için müthiş bir umut olacağı bildirildi.

Bilim insanları bu tekniği geliştirmek için yapay zekanın işleyişini örnek aldılar. Çünkü yapay zeka beynin nerede ve nasıl görsel sağlamak için hesap yaparak beynin o işlevlerini harekete geçiriyor.

Arnavutluk’ta yolsuzluğa karşı bir devrim olarak gösterilen “Diella” adlı yapay bakan bugün bir fiyaskonun merkezinde yer alıyor. 2025’te Başbakan Edi Rama tarafından “Atanan” yapay bakan kamu kurumlarını modernleştirmek ve akraba torpillerini önlemekle görevlendirilmişti.

Bu yapay bakanın işbaşı yapmasının hemen ardından muhalefet partileri yargıya başvurdu. Gerekçeleri: “Anayasa sadece insanların bakan olabilmesini öngörüyor. Bir algoritma halka hesap veremez. “

“Diella projesi” ulusal dijital ajansınca yönetiliyor. Ama bu ajansın başkanı ve yardımcısı şimdi yolsuzluk soruşturmasından geçiriliyor. Kamu ihalelerini iktidara yakın şirketlere dağıtmakla, rakiplerini de tehdit etmekle suçlanıyor. Soruşturmayı yürütenlere göre bu şekilde milyonlarca Euro çalındı.

Bir başka sorun: Yapay bakana yüzünü ve sesini veren aktrist Anila Bisha ile ilgili. O da mahkemeye başvurdu. Talebi: Yaptığımız sözleşme yüzümün ve sesimin kullanılmasını öngörmüyordu.

Başbakan Edi Rama, onca eleştiriye rağmen “Yapay Bakan”ı feda etmeyi kesinlikle kabul etmiyor.

O kadar ki, işverenler bile gelişmelerden korkmaya başladı. Yeni bir araştırmada ABD’de her 10 kişiden 7’sinin yapay zeka faktörü nedeniyle iş bulmakta güçlük çektiklerini ortaya koydu. Ayrıca her 3 Amerikalı’dan biri de işini kaybetme korkusu yaşadığını bildirdi.

Üniversite mezunları ve bilişim programcıları arasında bu korku daha büyük. Bablarımız, dedelerimiz bugünkü ofisleri görseler afallardı. Çünkü el-kol gücüne hemen hiç ihtiyaç kalmadı.

Yapay zeka sayesinde bugüne kadar varlığı tespit edilememiş 80 milyon olası gezegeni inceleyen astronomlar en az 11 bin 514 adedinin varlığını doğruladılar. Bunlar sadece Samanyolu galaksisinde. Yani, bizim evimizde. Astronomlar bu buluşun Samanyolu’na bakışımızı değiştireceğini bildirdiler

Güneş sistemi dışında ilk gezegen olan “51 Pegasi b.” 1995 Ekim’inde keşfedildi. Giderek daha gelişmiş teleskoplar sayesinde son 25 yılda bu sayı giderek arttı.

2025 Eylül’ünde astronomlar varlıkları doğrulanmış dünya dışı gezenlerin sayısının 6 bine ulaştığını duyurdu. Ancak şimdi yeni bir liste bu rakamı patlatabilecek.

Geleneksel tıpta yen, bir molekül keşfetmek hem çok yıllar gerektiriyor, hem de deneme sürecinin uzunluğu nedeniyle maliyeti yüksek oluyor.

İspanyol araştırmacılar işte bu alanda adeta bir devrim yaptılar: Yapay zeka sayesinde milyonlarca yeni tür molekül ürettiler.

İspanya’daki “Rovira-i Virgili” üniversitesinin gerçekleştirdiği buluş tıpta yeni ufuklar açacak.

Moliere'in “Hastalık Hastası1 piyesinden esinlenerek yapay zeka tarafından yazılan eser sahnelendiğinde ayakta alkışlandı. Moliere uzmanları, yapay zekanın yrni hayali karakterler yarattığını, böylece Moliere’in “Paradigma”sını zenginleştirdiğini savundular.

Sorbonne Moliere ekibi sanatçıları 2 saat boyunca “Astrolog ve sahte kehanetler” adı verilen oyunu sergilediler.

Şöyle düşünün: Akşam sizi evinize götürecek aracı bir yapay zeka kullanıyor. Ücretliyseniz ay sonunda bordronuzu yapay zeka hazırlıyor. Gün içinde kolilerinizi yapay zeka sarıp sarmalıyor. Hatta çayınızı, kahvenizi yapay zeka pişiriyor…

İşverenlerin “Daha az maliyet, daha çok kar, daha verimli çalışma” hırsları iş hayatını alt-üst edecek radikal bir dönüşümün temellerini hızla atıyor. “Reader’s Digest” dergisinde yayınlanan araştırmada, “Teknolojik gelişme sadece marjinal bir destek sağlamıyor, bir sürü mesleği yok ediyor” denildi.

Yok olan mesleklerin başında hep aynı işi yapanlar geliyor. Otomobil fabrikalarındaki montajcılar gibi. Yani zincirleme üretim yapılan sektörlerdeki halkalar gibi.

Yok olacak meslekler listesinin ilk sıralarında ayrıca taksi şoförleri ve otobüs, tramvay, treleybüs ve tren sürücüleri bulunuyor. Sürücüden bağımsız araçlar sayesinde yakında araba kullanmak bir zevki tatmin etmek seviyesine inecek.

Onları lojistik sektörü izleyecek. Depolarda siparişlerin hazırlanmasını robotlar, teslimatı da drone’lar üstlenecek. Bürolara gelince, her türlü idari işleri yapay zeka yerine getirecek. Bordroların hazırlanmasından, vergilerin hesaplanmasına kadar.

Özetle dünya koşar adım insansız bir iş hayatına gidiyor. Bunun en büyük etkileri en geç 25 yıla kadar görülecek.